دوره حقوق مدنی قواعد عمومی قراردادها (جلد سوم) دکتر ناصر کاتوزیان

در این کتاب قواعد مربوط به (عقد) یا (قرارداد) را، که در قوانین و نوشته های حقوقدانان ما به عنوان دو واژه مترادف بکار رفته است، در پنج فصل مورد مطالعه قرار می دهیم:

فصل اول مفهوم عقد، فصل دوم انعقاد و اعتبار عقد، فصل سوم آثار عقد، فصل چهارم اجرای عقد و عهد شکنی، فصل پنجم انحلال قرارداد.

در فصل اول برای روشن شدن مفهوم عقد، اقسام آن را نیز بررسی می شود.

در فصل دوم، نقش اراده در انعقاد و آثار قراردادها و دامنه و مفهوم (اصل آزادی قراردادها) و سایر شرایط اساسی صحت معاملات را خواهیم دید. در این فصل، نظریه بطلان و عدم نفوذ را، بعنوان (ضمانت اجرای شرایط اساسی معامله) می افزاید.

فصل سوم ویژه (آثار قرارداد) در رابطه دو طرف و نسبت به اشخاص ثالث است. نظریه (شرط ضمن عقد) نیز در همین فصل مطرح می شود.

فصل چهارم به اجرای عقد و عهد شکنی و آثار آن می پردازد. (مسئولیت قراردادی) از مباحث مهم این فصل است.

فصل پنجم درباره (انحلال قرارداد) است، خواه به گونه ای قهری باشد و به انفساخ تعبیر شود یا اردی. انحلال ارادی نیز اعم است از انحلالی که به تراضی صورت می پذیرد و در زبان حقوقی ما (اقله) نامیده می شود و انحلالی که با یک اراده رخ می دهد و در زمره (خیارات) می آید.

این پنج فصل را در پنج مجلد مطرح می شود: مجلد اول، حاوی فصل اول و بخشی از فصل دوم است که در مجلد دوم کامل می شود، و سه فصل دیگر هرکدام در مجلدهای خاص می آید.

باید افزود که ایقاع خود کتابی جداگانه در این دوره دارد و به شیوه قراردادها در دو بخش (نظریه عمومی) و (ایقاع معین) ارائه می شود: اخذ به شفعه و ابراء در بخش دوم مطرح است تا نمونه ای ازایقاع موجد حق و نمونه دیگر از ایقاع مسقط حق مورد مطالعه قرار گیرد.

در این جلد مبحث مربوط بهآثار قرارداد بین دو طرف راضمن سه گفتار بدین شرح مطالعه می کند:

1. تعیین مفاد عقد

2. شروط ضمن عقد

3. نیروی الزام آور عقد