قرارداد اجتماعی ژان ژاک روسو/مرتضی کلانتریان

کتاب قرارداد اجتماعی اثر ژآن ژاک روسو ترجمه ی مرتضی کلانتریان در579

صفحه از انتشارات آگه به چاپ رسیده است.

ژان ژاک روسو فیلسوف و نویسنده ی اهل جمهوری ژنو است که در قرن هیجدهم

میلادی که اوج عصر روشنفکری اروپا بود، می زیست.

اندیشه‌های او در زمینه‌های سیاسی، ادبی و تربیتی، تأثیر بزرگی بر معاصران

گذاشت. نقش فکری او ک به عنوان یکی از راه‌گشایان آرمان‌های انقلاب کبیر فرانسه

را نمیتوان انکار کرد. اگر چه روسو، ازنخستین روشنگرانی است که مفهوم حقوق

بشر را به‌طور مشخص به کار گرفت، اما نزد او از این مفهوم تنها می‌توان به

معنایی ویژه و محدود سخن به میان آورد. در مجموع باید گفت که وی رادیکال‌تر از

هابس و جان لاک و شارل دو مونتسکیو می‌اندیشید. شاید به همین دلیل است که

برخی از پژوهشگران تاریخ اندیشه، وی را اساساً در تداوم سنت فکری عصر

روشنگری نمی‌دانند، بلکه اندیشهٔ او را بیشتر در نقد فلسفهٔ روشنگری ارزیابی

می‌کنند.

روسو در کتاب «قرارداد اجتماعی» از منافع ویژه‌ای که تضاد با آنها

تشکیل جامعه را واجب کرده انتقاد می‌کند. او در این کتاب، مسئله اخلاق را براساس

ساختارهای اجتماعی شرح می‌دهد. استدلال روسو جهت برقراری قراردادی بنیادین

با جایگزین کردن اخلاق برابری و قانونی به قرارداد و حقوقی‌ست که طبیعت با

نابرابری جسمی بین انسان‌ها موجب شده است. در این مقاله، نگاه انتقادی در وهله

نخست متوجه موقعیت کنونی جهان و در مرحله بعد یادآوری اهمیت واحد اخلاقی

است که جامعه را به عنوان مجموعه‌ای واحد تشکیل می‌دهد و در آن قانون افراد را

به یکدیگر مرتبط می‌کند.